شرطی سازی

شرطی سازی

شرطی سازی چیست؟

 

شرطی سازی چیست؟شرطی‌شدن کلاسیک(نام‌های دیگر:شرطی‌شدن واکنشی، شرطی‌شدن نوع I)یک نوع یادگیری همخوان یا تداعی است. در شرطی‌شدن کلاسیک جانور یادمی‌گیرد که بین یک محرک بی‌اثر، با یک پاداش یا تنبیه کردن ارتباط برقرار کند.یکی از اصلی‌ترین موضوعاتی که در یادگیری و نوع رفتار ما تأثیر به سزایی دارد نکته ای به نام شرطی سازی است. در روانشناسی هیلگارد ۶ نوع شرطی سازی بیان شده است. نظریه پردازان و دانشمندان مختلفی مانند  پاولوف و اسکینر درباره شرطی سازی کلاسیک و انواع شرطی سازی  نظرات مختلفی را بیان کردند اما در این پست سعی دارم شما را با مفهوم ساده تری از شرطی سازی آشنا کنم.

تمام جانوران شرطی می شوند

نکته‌ای که وجود دارد این است که تمام موجودات و جانوران برای یادگیری از شرطی شدن استفاده می کنند. تفاوت شرطی شدن موجودات مختلف فقط در مطلوبیت شان می باشد. به عنوان مثال  هیچ وقت یک گربه به بازی کامپیوتری شرطی نمی شود. شرطی شدن در انسان از بدو تولد شروع می شود و تا آخر عمر ادامه دارد. شرطی شدن باعث میشود انسان مسائل و تجربیات جدیدی را یاد بگیرد. یکی از بهترین خوراکی ها در دوران کودکی قندها میباشند. کودکان قندها را دوست دارند چون سریع الهضم است. مغز آنها همواره بین  خوراکی های مختلف به قندها را بیشتر علاقه نشان می‌دهد. بنابراین مشاهده می‌کنید که علاقه به قند ها مثل شکلات و پاستیل چقدر زیاد است. در مثالی دیگر میتوانم خودتان را تحت تاثیر قرار بدهم. همین الان به این موضوع فکر کنید که یک لواشک که چند قطره آبلیمو روی آن قرار گرفته و مقداری نمک  به آن اضافه شده زیر دندون شماست. هم اکنون چه احساسی دارید. مغز شما هر بار که لواشک را دیده است تصمیم گرفته  مقداری بزاق ترشح کند. اکنون که صحبت از لواشک می شود ذهن شما به دلیل اینکه شرطی شده است  طبق عادت گذشته بزاق ترشح می کند.

شرطی شدن در حیوانات

 

فقط کافیست رفتار حیواناتی که در کوچه و خیابان هستند را با دقت زیر نظر بگیرید. اگر خوب به رفتار آنها توجه کنید شگفت زده می شوید.  گربه ها کلاغ ها سگ ها پرنده ها همگی با توجه به شرطی شدن رفتارهای متفاوتی را از خود نشان می دهند. معمولاً گربه ها به سمت کودکان نمی روند به این دلیل که هربار موجودی به این جثه دیده اند به سمت آن‌ها دویده یا چیزی به آنها پرتاب کرده است بنابراین به دوری از آنها شرطی شده اند.

حتما این مطلب را هم ببینید  معرفی فیلم سینمایی دست نیافتنی ها ( The Intouchables)

کنار مطلوبیت هم مطلوب است

نکته جالب و مهمی که وجود دارد این است که زمانی شما بر اساس شرطی شدن به مطلوب خود می رسید اطراف مطلوب خود  نیز مطلوب می شود. به عنوان مثال شما  همیشه با بهترین دوستتان به یک کافه خاصی می روید.اتفاقی که می‌افتد این است که آن کافه هم برای شما مطلوب می‌شود. و زمانی که شما در آن کافه هستید حتی اگر دوستتان نباشد کماکان احساس خوبی دارید. مثال دیگر را می توان در باره موسیقی نیز زد. شما یک موسیقی را وقتی که  با خانواده به سفری رفته بودید گوش کردید. اکنون بعد از گذشت سالها وقتی آن موسیقی را گوش می کنید به یاد آن خاطرات می‌افتید  و احساس خوبی در شما به وجود می آید در صورتی که شما سالها از آن مسافرت فاصله دارید.

فیل و طناب

باغ وحش های مختلف دنیا برای نگهداری فیل  وقتی او بسیار کم سن است به پایش طنابی می بندند. طول این طناب  به دو یا سه متر می رسد. فیل از همان دوران کودکی می فهمد که بیشتر از دو یا سه متر نمی تواند تکان بخورد. اتفاقی که می‌افتد این است که آن فیل بزرگ می شود و با این باور که بیش از دو یا سه متر نمی تواند حرکت کند خود را محدود میکند. این اتفاق بیشتر در سیرک های حیوانات نیز می افتد.

کلاغ کلاغ کلاغ

یکی از بهترین مثال ها برای شرطی سازی و مباحثی در مورد الگو سازی در ان ال پی مطالعه حیوانی است به نام کلاغ. دلیل اهمیت این موضوع و انتخاب این حیوان این است که کلاغ از طول عمر بسیاری برخوردار است. بعضی از کلاغ ها بیش از ۱۵۰ سال عمر می کنند. اگر خوب دقت کرده باشید تا به حال نتوانسته اید یک کلاغ را غافلگیر کنید. کلاغ ها به علت تجربه ای که در شرطی سازی داشته اند به تمام رفتارهای مختلفی که توسط انسان برای آنها روی میدهد شرطی شده اند. از قد و هیکل و نوع پوشش انسانها تا شیوه راه رفتن آنها متوجه می شوند که کدام یک برای آنها خطرناک و کدام یک برای آنها سرگرم کننده می باشد. در ادامه با شیوه شکستن گردو در چراغ قرمز توسط یک کلاغ آشنا می شوید. او متوجه شده است که هر بار چراغ قرمز می شود ماشین ها از حرکت باز می ایستند و هر وقت چراغ سبز می شود ماشین ها به حرکت می افتد. با فهمیدن این موضوع گردو هایش را به راحتی میشکند و میخورد.

حتما این مطلب را هم ببینید  آشتی با خود در خودشناسی (قسمت اول)

 

مشاهده فیلم کلاغی که شرطی سازی را بلد است

 

 

شرطی شدن مثبت و شرطی شدن منفی

 

بسیاری از رفتارها و عادات انسان بر اساس جایزه یا مجازاتی است که او شده است. شاید در سن کم دست خود را به آتش زده باشید نتیجه رفتار و کار شما این بوده است که دست شما درد گرفته است از آن پس به بعد متوجه شده اید که آتش و نزدیک شدن به آن درد را  با خود به همراه دارد. علاقه شما به مادرتان دلیل این است که وقتی چشمتان را باز کردید تنها کسی که به شما غذا داد و عاشقانه شما را در آغوش گرفت و عاشقانه مواظب شما بود مادرتان بوده است. اکنون مادرتان را می بینید و دوستش دارید. چون به وجود و عشق او شرطی شده اید. با توجه به جواب محرک ها شرطی سازی در وجود انسان صورت میگیرد. شاید خیلی برای شما اتفاق افتاده باشد که در مکان های خاصی احساس های خاصی را تجربه کنید. این موضوع صرفاً برای این است که در کنار دریافت یکی از مطلوبات تان محیطی را نیز در کنار خود احساس کردید. به عنوان مثال شما همیشه غذای فلان رستوران را در کنار همسرتان می خوردید. اکنون که از همسر خودتان جدا شده اید خوردن آن  غذای رستوران نیز برای شما ناراحت کننده می شود. در صورتی که آن غذا هیچ ربطی به همسرتان ندارد

بدترین نوع شرطی سازی

بدترین نوع شرطی سازی یا شرطی سازی آزاردهنده یا به اصطلاح شرطی سازی نوع ششم روشی است که موجودات مختلف از قبیل انسان با توجه به نوع محرک پاداش متفاوتی بگیرند. به عنوان مثال پرنده هر بار که به یک نقطه خاصی  نوک میزد غذا  دریافت می‌کرد. بار دیگر به همان نقطه نوک میزند و غذای بیشتری دریافت می کند. بار دیگر نوک میزند و غذایی دریافت نمی کند. مغز و دچار اختلال میشود اتفاق ترسناکی که می‌افتد این است که آن موجود دوست دارد تا بی نهایت این کار را تکرار کند. دلیل این کار هم این است که مغز دوست دارد روش را پیدا کند. برای درک بهتر این موضوع می‌توانید به قمارخانه ها و به قمار بازی توجه کنید. افرادی که در بازی های پاسور یا هر نوع بازی که با قمار و شانس همراه است قرار می گیرند. دوست دارند بارها و بارها آن بازی را تکرار کنند چون شیوه پیروزی در مغز آنها ساخته نمی‌شود. مغز دوست دارد ساختار را پیدا کندو خود را به ان عادت دهد و به اصطلاح خود را به پیروزی شرطی سازی کند. اما این اتفاق نمی افتد و بنابراین تا بینهایت دوست دارد این کار را تکرار کند. نمونه این شرطی سازی های نوع شش را می توانید در بازی های مختلف کامپیوتر و گوشی نیز مشاهده کنید.

حتما این مطلب را هم ببینید  خلاصه کتاب تو همانی که می اندیشی

میتوانید نظرات و خاطراتتان را درمورد این موضوع بنویسید.

منبع: سایت اقای مثبت

5 دیدگاه برای “شرطی سازی

  1. ااا گفته:

    زولا هم اینجوریه. شایدم خیلی بدتر چون همش شانسیه.

  2. اشتراک‌ها: چگونه منظم باشیم؟ - افزایش نظم در زندگی - 10 راه کار افزایش نظم

  3. M گفته:

    بازی های supercell و ea وکلا هرچی بازی بوده من کردم از این قاعده غیر انسانی استفاده کردن.نامردیه الان هرچی بازی داره میاد بیشتر نوع ۶ کلا یه نصیحت از من طرف هیچ بازی الکترونیکی نرید به فنا میرید.بازیا اعتیاد آور میشن دودمانتون به فنا میدن

  4. اکبر طاهریان گفته:

    ممنون بسیار عالی است

  5. الهام قزلو گفته:

    مثل همیشه عالی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *